ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್: ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ (Middle East) ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಭರವಸೆಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ (America-Iran) ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಇರಾನ್ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಾರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ದೇಶದ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಭೀಕರ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಬಹಿರಂಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯುದ್ಧ ಭೀತಿಯ ನಡುವೆಯೂ, ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲು ಇಷ್ಟಪಡದ ಅಮೆರಿಕ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆ.ಡಿ. ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಅವರ ಮೂಲಕ ಇರಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಗಳು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿದೆ.
1. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಲಿಟರಿ (Middle East) ಸನ್ನದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಟ್ರಂಪ್ ದಾಳಿಯ ಬೆದರಿಕೆ
ಮುಂದಿನ ವಾರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ‘ಮಧ್ಯಂತರ ಚುನಾವಣೆಗಳ’ (Midterm Elections) ಬಳಿಕ ಇರಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪುನರಾರಂಭಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಬಲವಾದ ವರದಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಈ ಸಂಭಾವ್ಯ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವಂತೆ ಅಮೆರಿಕವು ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮಿತ್ರ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಅಧಿಕೃತ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೇನೆಯು ತನ್ನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ, ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಇರಾನ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ‘ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್’ (Patriot) ಕ್ಷಿಪಣಿ ನಿರೋಧಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಫೋರ್ಟ್ ಮೈಯರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೃಹತ್ ರ‍್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರಂಪ್, “ಇರಾನ್ ನಮ್ಮ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಮೆರಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಆಕ್ಸಿಯೋಸ್’ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ, ಅವು ಸಫಲವಾಗಲಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚುನಾವಣೆಯ ಮುನ್ನವೇ ಆತುರದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತು ಅಮೆರಿಕ ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ.
2. ಶಾಂತಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಜೆ.ಡಿ. ವ್ಯಾನ್ಸ್ ರಹಸ್ಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹೆಜ್ಜೆ
ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ (The Wall Street Journal) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುದ್ಧದ ವಾತಾವರಣದ ನಡುವೆಯೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ನೇರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆ.ಡಿ. ವ್ಯಾನ್ಸ್ (J.D. Vance) ಅವರು ಇರಾನ್‌ನ ಸುಪ್ರೀಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮೊಹ್ಸೆನ್ ರೆಜೈ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಡೆಯುವುದೇ ಈ ಪತ್ರದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುರಿದುಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಇದೀಗ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಈ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮ್ಮತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹೊಸ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ.
3. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗೆ ಮುಂದಾದ ಕತಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ 5 ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು
ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸೈನ್ಯ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ರಂಗಕ್ಕಿಳಿದಿವೆ. ಕತಾರ್ (Qatar) ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ದೇಶಗಳು ಸಹ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕತಾರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಧಾನಕಾರ ಅಲಿ ಅಲ್-ತವಾದಿ ಅವರು ಇರಾನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಟೆಹ್ರಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ವಿಧಿಸಿರುವ ಕಠಿಣ ಷರತ್ತುಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ:
- ಅಮೆರಿಕದ ಬೇಡಿಕೆ: ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಯುರೇನಿಯಂ (Enriched Uranium) ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
- ಇರಾನ್‌ನ ಷರತ್ತು: ಅಮೆರಿಕವು ಇರಾನ್‌ನ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ನೌಕಾ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂಪಡೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಲಾಗಿರುವ (Frozen assets) ಇರಾನ್‌ನ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು.
4. ‘ಕೈರೋ ಒಪ್ಪಂದ’ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸಡಿಲಿಕೆಗಳು
ಪ್ರಸ್ತುತ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ತಪಾಸಣಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಮರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೆ, ಅಮೆರಿಕವು ತನ್ನ ಕೆಲವೊಂದು ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇರಾನ್‌ಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮನಿಟೇರಿಯನ್ (ಮಾನವೀಯ) ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ‘ಕೈರೋ ಒಪ್ಪಂದ’ಕ್ಕೆ (Cairo Agreement) ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಕೈರೋದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆ (IAEA) ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದ ಕಾರಣ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿಂತುಹೋಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ IAEA ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ರಾಫೆಲ್ ಗ್ರೋಸಿ ಅವರು ಈ ‘ಕೈರೋ ಒಪ್ಪಂದ’ವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದು ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಇರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
5. ಇರಾನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ‘4 ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮ’ ಯೋಜನೆ
ಇರಾನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅರಘ್ಚಿ (Abbas Araghchi) ಅವರು ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಒಂದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, “ಇರಾನ್ ಸೇನೆಯು ತನ್ನ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಗೆ ನಾವು ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ಇರಾನ್‌ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಲೀಡರ್ ಮೊಜ್ತಾಬಾ ಖಮೇನಿ ಅವರ ಸಮ್ಮತಿಯೂ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಅಲ್ ಅರೇಬಿಯಾ ಮಾಧ್ಯಮದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು 7 ದಿನಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಕೇವಲ 4 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಇರಾನ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆದಾರರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 4 ರ ಮೊದಲು ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಬಂಧ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
- ಅತ್ಯಂತ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು (Strait of Hormuz) ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಡಗು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣ ತೆರೆಯುವುದು.
- ಇರಾನ್ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದು.
- ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವುದು.
ಅಮೆರಿಕದ ಮಧ್ಯಂತರ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಮುಂಬರುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಭೆಯು ಈ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ.
